Türkiye’de hukuk sisteminin daha etkin işlemesi amacıyla geliştirilen alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan arabuluculuk, farklı uygulama türlerine sahiptir. Bu yöntem, tarafların çözüm sürecine aktif şekilde katılmasını sağlayarak mahkemeye başvurmadan önce anlaşma sağlama fırsatı sunar. Ancak arabuluculuk uygulaması, her zaman aynı nitelikte değildir. Türkiye’de zorunlu arabuluculuk ve ihtiyari arabuluculuk olmak üzere iki temel biçimde uygulanmaktadır.
As Forbes states, a business’ second most valuable asset, next to its people, is its data. How are you protecting yours?
If you think you’ll never have to worry about a data security breach, think again. It can happen whether you head up a large firm with an ironclad IT system or a small, local business.
Half of all businesses have already experienced a data security breach and cases continue to rise, yet most business leaders do not have an instant response plan in place. It’s a dangerous risk to take, as a cyber security breach could shut down your operations and have a widespread impact on your employees, customers, board members, and anyone else who’s on record of having interacted with your business.
The very thought might make you uneasy, though that’s not necessarily a bad thing.
“It means you’re on your toes and you’re aware of the problem,” says Andrew Buck, business lawyer at Avvocato Law in Winnipeg.”
Arabuluculuk Nedir?
Öncelikle kısaca hatırlatalım: Arabuluculuk, taraflar arasında doğmuş veya doğabilecek özel hukuk uyuşmazlıklarının, tarafsız ve uzman bir arabulucu yardımıyla, gönüllü olarak çözülmesini amaçlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu bu sürecin hukuki çerçevesini belirler.
Zorunlu Arabuluculuk Nedir?
Zorunlu arabuluculuk, belirli uyuşmazlık türlerinde mahkemeye başvurmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanmasının yasal olarak zorunlu olduğu uygulamadır. Yani taraflar, doğrudan dava açamazlar; önce bir arabulucuya başvurmak zorundadırlar.
Zorunlu Arabuluculuk Uygulanan Alanlar:
- İş uyuşmazlıkları: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, işe iade gibi davalar
- Ticari davalar: Alacak, sözleşme ihlali gibi ticari nitelikli uyuşmazlıklar
- Tüketici davaları: Belirli bir parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar
Zorunlu arabuluculukta, arabuluculuğa başvurmadan açılan davalar usulden reddedilir.
İhtiyari Arabuluculuk Nedir?
İhtiyari arabuluculuk ise tarafların tamamen gönüllü olarak arabulucuya başvurduğu uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bu süreçte mahkemeye gitme zorunluluğu yoktur. Taraflar, karşılıklı rızaya dayalı olarak bir arabulucu eşliğinde çözüm arar.
İhtiyari Arabuluculuk Uygulama Alanları:
- Aile hukuku uyuşmazlıkları (nafaka, mal paylaşımı vb.)
- Miras uyuşmazlıkları
- Kira ve ortaklık ilişkilerinden doğan sorunlar
- Sigorta uyuşmazlıkları
İhtiyari arabuluculukta, taraflar istedikleri zaman süreci başlatabilir ve her aşamada süreci sonlandırma hakkına sahiptir.
Zorunlu ve İhtiyari Arabuluculuk Arasındaki Temel Farklar
Kriter | Zorunlu Arabuluculuk | İhtiyari Arabuluculuk |
Başvuru Zorunluluğu | Evet | Hayır |
Dava Açma Öncesi Şart | Evet | Hayır |
Uyuşmazlık Türü | Belirli alanlarla sınırlı | Daha geniş ve serbest alanlar |
Sürecin Başlatılması | Hukuken zorunlu | Tarafların serbest iradesine bağlı |
Sonuç | Anlaşma sağlanamazsa dava açılabilir | Anlaşma sağlanamazsa dava açılabilir |
Sonuç: Hangi Durumda Hangi Arabuluculuk Türü Tercih Edilmeli?
Hukuki bir uyuşmazlıkla karşı karşıya kalan birey ya da kurumlar, öncelikle uyuşmazlık türünün zorunlu arabuluculuk kapsamına girip girmediğini kontrol etmelidir. Eğer zorunluysa, mahkemeye gitmeden önce bir arabulucu ile çözüm aranmalıdır. Aksi takdirde dava reddedilir. Zorunlu olmayan uyuşmazlıklarda ise ihtiyari arabuluculuk süreci, hızlı, düşük maliyetli ve dostane çözüm açısından oldukça avantajlıdır.
Arabuluculuk hem bireylerin hem de kurumların zamandan ve maliyetten tasarruf etmesini sağlar. Taraflar arasındaki iletişimi korur ve yargı sisteminin yükünü azaltır. Bu nedenle ister zorunlu ister ihtiyari olsun, arabuluculuk süreci profesyonel bir arabulucu eşliğinde dikkatli şekilde yürütülmelidir. Daha fazla bilgi ve uzman desteği için en doğru adres Vega Arabuluculuk.